Paradoksi i ekonomisë shqiptare: Euro zhvlerësohet, por çmimet e produkteve të importit nuk ulen në Lek

12 tetor 2026, 18:58 · Redaksia online

Ndaje

Tregu financiar në Shqipëri po përjeton një forcim historik dhe të vazhdueshëm të monedhës vendase, ku valuta Lek ka fituar pikë në mënyrë drastike ndaj Euros. Sipas të dhënave zyrtare të kursit të këmbimit, Euro ka prekur pikat më të ulëta historike duke zbritur në nivelin e rreth 91-92 Lekëve. Teorikisht, në një ekonomi si ajo shqiptare, e cila varet në mënyrë masive nga importet e huaja dhe që përdor Euron si monedhë kryesore për blerjen e mallrave jashtë vendit, ky forcim i Lekut duhet të sillte një rënie të ndjeshme të çmimeve për konsumatorët vendas. Megjithatë, realiteti nëpër dyqane dhe tregje tregon të kundërtën: çmimet e produkteve të konsumit nuk po pësojnë asnjë ulje në Lek.

Ky fenomen përbën një paradoks të pastër ekonomik. Kur Leku është i fortë, importuesit shqiptarë shpenzojnë shumë më pak Lekë për të blerë të njëjtën sasi malli në Euro krahasuar me vitet e kaluara. Për rrjedhojë, kostoja e mbërritjes së produkteve në Shqipëri është më e ulët. Në kushtet e një tregu me konkurrencë të lirë dhe funksionale, ky përfitim i tregtarëve duhet t'i transmetohej menjëherë konsumatorit final përmes uljes së çmimit në etiketa. Faktet tregojnë se ky mekanizëm nuk po funksionon, duke bërë që i gjithë përfitimi nga diferenca e kursit të këmbimit të mbetet si margjinë e pastër fitimi për kompanitë e mëdha të importit dhe distributorët.

Ekspertët e ekonomisë dhe kërkimet mbi tregun shqiptar identifikojnë disa arsye kryesore për këtë ngurtësi të çmimeve:

Mungesa e konkurrencës reale dhe monopolet: Shumë sektorë të rëndësishëm të importit kontrollohen nga një numër i vogël operatorësh (oligopole), të cilët nuk kanë interes të ulin çmimet pasi kontrollojnë pjesën dërrmuese të tregut.
Kostot e larta të brendshme: Tregtarët shpesh justifikohen me rritjen e kostove të tjera operative brenda vendit, siç janë pagat e punonjësve, kostot e karburantit, qiratë dhe energjia elektrike.
Ekonomia formale dhe joformale: Flukset e mëdha të Euros që hyjnë në vend nga turizmi dhe burime të tjera informale kanë krijuar një mbingopje me valutë të huaj, gjë që rrit artificialisht fuqinë e Lekut pa pasur një rritje reale të produktivitetit të ekonomisë.

Si përfundim, kërkimet tregojnë se rënia e Euros në Shqipëri po shërben vetëm për të pasuruar bizneset e mëdha importuese, ndërsa qytetarët dhe fermerët vendas vazhdojnë të përballen me kosto të larta jetese. Për sa kohë që institucionet rregullatore dhe Autoriteti i Konkurrencës nuk ndërhyjnë për të monitoruar zinxhirin e vendosjes së çmimeve, forcimi i Lekut do të mbetet një avantazh i pashfrytëzuar për xhepat e konsumatorëve shqiptarë.