Kapriçot e pushtetit, faturat e popullit: Skandali i miliona eurove në arbitrazh

17 tetor 2026, 21:37 · Redaksia Online

Ndaje

Arka e shtetit shqiptar po përballet me një goditje të rëndë financiare si pasojë e humbjes së një sërë gjyqesh dhe proceseve ende të hapura në gjykatat ndërkombëtare të arbitrazhit. Përgjatë viteve të fundit, faturat totale të grumbulluara nga penalitetet në tribunale si ICSID (Banka Botërore) dhe ICC (Dhoma Ndërkombëtare e Tregtisë) arrijnë në qindra miliona euro. Ky "gjakderdhje" e parave publike, e shkaktuar kryesisht nga prishjet e njëanshme të kontratave dhe vendimet me sfond politik, është kthyer në një nga temat më të nxehta të debatit dhe përplasjes politike në Shqipëri.

Më poshtë paraqitet një pasqyrim i detajuar i çështjeve kryesore, shkaqeve dhe ndikimit ekonomik për vendin.

Fatura e Arbitrazhit: Rastet më flagrante dhe shumat e detyruara

Dëmshpërblimet që shteti shqiptar është dënuar të paguajë rrjedhin nga ndërprerja e kontratave në sektorë jetikë si infrastruktura, energjia dhe mediat:

Çështje Francesco Becchetti (Agon Channel): Ky është kontestimi më i rëndë dhe më i njohur publikisht. Gjykata e ICSID-it ka dënuar në mënyrë përfundimtare Shqipërinë me rreth 110 milionë euro dëmshpërblim për sipërmarrësin italian Francesco Becchetti. Gjykata përcaktoi se mbyllja e televizionit Agon Channel në vitin 2015 ishte "e motivuar politikisht". Pas refuzimit të Tiranës për të paguar, avokatët e Becchettit kanë arritur të bllokojnë dhe sekuestrojnë llogari dhe aspekte financiare të shtetit shqiptar jashtë vendit, siç janë tarifat e trafikut ajror që menaxhohen nga Eurocontrol. Përpjekjet e fundit të Shqipërisë për të anuluar vendimin janë rrëzuar edhe nga Gjykata e Apelit në Paris.
Konsorciumi rrugor Copri-Aktor: Dhoma Ndërkombëtare e Tregtisë (ICC) ka dënuar qeverinë shqiptare të paguajë rreth 45 milionë dollarë (mbi 40 milionë euro) në favor të konsorciumit që fitoi ndërtimin e autostradës Tiranë-Elbasan, për shkak të vonesave në pagesa dhe mosnjohjes së faturave nga ana e shtetit.
Mosmarrëveshja për infrastrukturën ujore (Dondi & Kubota): Një tjetër goditje e fortë lidhet me kontestin me kompanitë Dondi & Kubota, lidhur me dështimin dhe menaxhimin e kontratave për investimet në ujësjellës. Vlera e vlerësuar e humbjes për shtetin në këtë përplasje shkon në rreth 90 milionë euro.
Sektori Portual (Durrës Kurum Shipping dhe EMS APO): Tensionet rreth Portit të Durrësit kanë gjeneruar padi të reja miliona euroshe. Kompania Durrës Kurum Shipping ka ngritur një padi prej 100 milionë eurosh për shkelje të njëanshme të kontratës së koncesionit. Paralelisht, kompania gjermane EMS APO ka kërkuar në ICSID një dëmshpërblim prej 40 milionë eurosh, duke denoncuar trajtim diskriminues dhe të pabarabartë lidhur me terminalin lindor të portit.

Kostot kolaterale dhe proceset e pezulluara

Përveç dëmshpërblimeve direkte për gjyqet e humbura (të cilat sipas raporteve zyrtare të ministrive dhe investigimeve mediatike kalojnë vlerën e 180 milionë eurove të konsoliduara, me projeksione shumë më të larta nëse llogariten çështjet ende në shqyrtim), Shqipëria po paguan kosto gjigante ligjore.

Vetëm për shpenzimet procedurale dhe angazhimin e studiove të huaja të avokatisë për mbrojtjen e shtetit, buxheti publik ka alokuar dhjetëra miliona euro. Shteti ka paguar paradhënie të majme (siç ishte rasti i fundit i pagesës prej 800,000 eurosh nga Ministria e Kulturës për një çështje të vetme) vetëm për të nisur procedurat e mbrojtjes në tribunale.

Pasojat për qytetarët

Paradoksi financiar është i qartë: ndërkohë që opozita dhe qytetarët protestojnë në sheshe kundër krizës ekonomike dhe menaxhimit të fondeve publike, taksapaguesit shqiptarë ndodhen përballë një "gjobe të fshehur" ekstremisht të rëndë për gabimet e administratës shtetërore. Ekspertët e ekonomisë paralajmërojnë se nëse këto dëmshpërblime nuk shlyhen, borxhet do të rriten për shkak të interesave, duke ekspozuar pasuritë tregtare të shtetit shqiptar ndaj sekuestrimeve të vazhdueshme nëpër Europë.