Nga 11 Shtatori te rasti Dubai-Tel Aviv: historia e përpjekjeve për rrëmbime avionësh

Që nga sulmet e 11 shtatorit 2001 në Kullat Binjake të Nju Jorkut, ku humbën jetën 2.977 persona nga katër avionë të rrëmbyer prej 19 terroristëve të Al-Kaedës, e deri te rasti i 30 shtatorit në fluturimin Dubai-Tel Aviv, historia e aviacionit ka njohur disa episode të kësaj natyre. Megjithëse tragjedi të përmasave të 11 Shtatorit nuk janë përsëritur, gjatë këtyre viteve janë shënuar tentativa të shumta për marrjen e kontrollit të fluturimeve.

Në shumicën dërrmuese të rasteve, planet janë penguar nga ekuipazhi dhe pasagjerët, ose kanë përfunduar me dorëzimin e autorëve. Episode të tilla përfshijnë një fluturim të nisur nga Shqipëria drejt Turqisë, i cili u shoqërua nga avionë luftarakë grekë dhe u ul në Brindizi ku autori u arrestua, si dhe raste të tjera në Sudan, Ishujt Kanare, Zelandën e Re, Xhamajkë, Egjipt e Maltë. Në disa fluturime, si ai Paris-Romë apo Oslo-Stamboll, personat që pretendonin se kishin bomba u neutralizuan direkt nga pasagjerët dhe stafi.

Përveç veprimeve individuale të personave të armatosur apo me probleme mendore, ka pasur edhe ngjarje me motive të tjera ose të kryera nga vetë pjesëtarët e stafit ajror. Një rast i veçantë ishte devijimi i detyruar i një avioni nga Athina drejt Vilniusit për në Minsk nga autoritetet bjelloruse, i cilësuar si rrëmbim shtetëror, me qëllim arrestimin e gazetarit opozitar Roman Protasevich. Po ashtu, janë regjistruar situata kur një bashkëpilot mbylli jashtë komandantin për ta çuar avionin në Gjenevë, apo kur një pilot jashtë shërbimit u përpoq të ndërhynte në komandat e bordit në SHBA.

Në raste më të rralla, incidentet kanë përfunduar me pasoja fatale. Një Boeing 787 i nisur nga qyteti indian Ahmedabad drejt Londrës u rrëzua vetëm pesë minuta pas ngritjes, duke shkaktuar vdekjen e 241 personave dhe vetëm një të mbijetuar. Sipas të dhënave, para rrëzimit kishte ndodhur një sherr mes pilotëve dhe ishte njëri prej tyre, i prekur nga depresioni, që e përplasi avionin. Raste të tjera të dhunshme janë shënuar edhe në Belize, ku një person me thikë plagosi tre pasagjerë para një uljeje emergjente.